Thống kê của TCYTTG tính đến ngày 16/5/2026 cho thấy có 246 ca nghi nhiễm, 8 ca xác định bằng xét nghiệm và 80 ca tử vong nghi ngờ liên quan Ebola tại tỉnh Ituri, Congo. Dịch bệnh hiện đã lan ra ít nhất 3 vùng là Bunia, Rwampara và Mongbwalu. Bệnh nhân khởi phát với các triệu chứng gồm sốt, đau nhức toàn thân, suy nhược, nôn mửa và trong một số trường hợp có xuất huyết. Nhiều bệnh nhân diễn tiến xấu nhanh chóng và tử vong.
Trong tuyên bố ngày 17/5/2026, TCYTTG đánh giá đợt bùng phát mới, do virus Ebola chủng Bundibugyo gây ra, chưa đáp ứng các tiêu chí để cấu thành một tình trạng khẩn cấp do đại dịch song các quốc gia có chung đường biên giới đất liền với CHDC Congo đang đứng trước nguy cơ cao bị dịch bệnh tiếp tục lây lan - Reuters đưa tin. Trước đó, hôm 15/5/2026, Bộ Y tế CHDC Congo xác nhận một đợt bùng phát dịch Ebola mới tại tỉnh Ituri ở phía Đông nước này, làm 80 người chết. Trong một tuyên bố, Bộ trưởng Y tế Samuel Roger Kamba Mulamba cho hay kết quả xét nghiệm các mẫu bệnh phẩm hôm 14/5/2026 ghi nhận 8 ca mắc Ebola chủng Bundibugyo tại các vùng y tế Rwampara, Mongwalu và Bunia.
Hình 1. Các hình ảnh dịch Ebola đang diễn ra tại CHDC Congo và Uganda
Theo Khoản 2 Điều 12 xác định tình trạng khẩn cấp về sức khỏe cộng đồng mang tầm quốc tế, bao gồm cả tình trạng khẩn cấp đại dịch của Quy định Y tế Quốc tế (IHR-2005), Tổng Giám đốc Tổ chức Y tế Thế giới sau khi tham vấn các Quốc gia thành viên nơi sự kiện được biết là đang xảy ra, xác định rằng bệnh Ebola do virus Bundibugyo gây ra ở CHDC Congo và Uganda cấu thành tình trạng khẩn cấp về sức khỏe cộng đồng toàn cầu (PHEIC), nhưng không đáp ứng các tiêu chí của tình trạng khẩn cấp đại dịch, như được định nghĩa trong Quy định Y tế Quốc tế (IHR).
Theo Bộ Y tế nước này, hiện đã có 246 ca nghi nhiễm virus Ebola. Ca bệnh đầu tiên là một điều dưỡng tử vong tại Trung tâm Y tế Tin lành ở Bunia sau khi xuất hiện các triệu chứng sốt, xuất huyết, nôn mửa và suy nhược cơ thể nghiêm trọng.Một người đàn ông được đưa ra khỏi xe cứu thương khi đến BVĐK tuyến cuối Bunia, sau khi thông tin bùng phát dịch Ebola chủng Bundibugyo được xác nhận tại Bunia, tỉnh Ituri, CHDC Congo, ngày 16/5. TCYTTG nhận định quy mô thực tế của đợt dịch lần này có thể lớn hơn nhiều so với số liệu được phát hiện và báo cáo hiện tại và cảnh báo được đưa ra dựa trên tỷ lệ dương tính rất cao từ các mẫu bệnh phẩm ban đầu, cùng với số lượng ca nghi nhiễm được báo cáo ngày càng tăng.
Theo cơ quan này, đợt dịch tại CHDC Congo và Uganda đang đe dọa đến sức khỏe cộng đồng của các quốc gia khác do đã ghi nhận các ca bệnh lây lan xuyên biên giới.Tại thủ đô Kampala của Uganda, hai ca bệnh được xác nhận bằng xét nghiệm phòng thí nghiệm (gồm một ca tử vong) được ghi nhận vào các ngày 15/5 và 16/5. Đáng chú ý, hai bệnh nhân đều là những người di chuyển từ CHDC Congo sang và dường như không quen biết hay tiếp xúc với nhau.
Trong khi đó, thủ đô Kinshasa của Congo cũng ghi nhận một bệnh nhân trở về từ vùng dịch Ituri.Đây là đợt bùng phát dịch Ebola lần thứ 17 được ghi nhận tại CHDC Congo kể từ khi virus này được phát hiện lần đầu tiên vào năm 1976 tại Yambuku, thuộc tỉnh Équateur. Đợt dịch gần đây nhất tại quốc gia này vừa chấm dứt vào tháng 12/2025.
Hình 2. Các hình ảnh dịch Ebola đang diễn ra tại CHDC Congo và Uganda
Thông thường, các đợt dịch trước đều do chủng Ebola-Zaire gây ra, chủng virus đó hiện đã có vaccine phòng ngừa. Tuy nhiên, đợt bùng phát mới này mang tính chất "bất thường" và nguy hiểm vì hiện chưa có bất kỳ liệu pháp điều trị hoặc vaccine đặc hiệu nào được phê duyệt cho chủng virus Bundibugyo.Trong lịch sử, thế giới ghi nhận hai đợt bùng phát dịch do chủng này vào các năm 2007 và 2012.
Trước tình hình trên, TCYTTG lưu ý các nước cần kích hoạt ngay cơ chế quản lý thảm họa và khẩn cấp quốc gia, đồng thời triển khai sàng lọc y tế tại các cửa khẩu biên giới và trên các trục đường giao thông nội địa chính.Một phái đoàn của TCYTTG đã được triển khai đến Ituri để hỗ trợ các cơ quan chức năng cấp tỉnh tiến hành điều tra dịch tễ. 5 tấn hàng viện trợ hiện có sẵn tại Kinshasa đang được vận chuyển đến thành phố Bunia, tỉnh Ituri, nhằm hỗ trợ nhân viên y tế tuyến đầu và các cơ sở điều trị. Số hàng bao gồm vật tư phòng ngừa và kiểm soát nhiễm khuẩn, thiết bị vận chuyển mẫu bệnh phẩm phòng thí nghiệm, vật tư quản lý ca bệnh, lều bạt và các nhu yếu phẩm khác.
Hình 3. Các hình ảnh dịch Ebola đang diễn ra tại CHDC Congo và Uganda
Tổng Giám đốc TCYTTG bày tỏ lòng biết ơn đối với lãnh đạo CHDC Congo và Uganda vì cam kết thực hiện các hành động cần thiết và mạnh mẽ để kiểm soát sự kiện này, cũng như sự thẳng thắn trong việc đánh giá rủi ro mà sự kiện này gây ra cho các quốc gia thành viên khác, từ đó cho phép cộng đồng toàn cầu thực hiện các biện pháp chuẩn bị cần thiết. Trong quyết định của mình, Tổng Giám đốc TCYTTG đã xem xét, trong số những yếu tố khác, thông tin do các Quốc gia thành viên cung cấp rằng CHDC Congo và Uganda, các nguyên tắc khoa học cũng như các bằng chứng khoa học hiện có và các thông tin liên quan khác và đánh giá rủi ro đối với sức khỏe con người, rủi ro lây lan dịch bệnh Quốc tế và rủi ro gây cản trở giao thông quốc tế.
Hình 4. Các hình ảnh dịch Ebola đang diễn ra tại CHDC Congo và Uganda
Tổng Giám đốc TCYTTG cho rằng sự kiện này đáp ứng các tiêu chí của định nghĩa về tình trạng khẩn cấp về sức khỏe cộng đồng toàn cầu (PHEIC) được nêu trong Điều 1 Định nghĩa của Quy định Y tế Quốc tế (IHR), vì những lý do sau đây:
1. Sự kiện này đặc biệt nghiêm trọng vì những lý do sau:
Tính đến ngày 16/5/2026, đã có 8 trường hợp được xác nhận trong phòng thí nghiệm, 246 trường hợp nghi nhiễm và 80 trường hợp nghi tử vong liên quan được báo cáo tại tỉnh Ituri của CHDC Congo trên ít nhất ba khu vực y tế, bao gồm Bunia, Rwampara và Mongbwalu. Ngoài ra, 02 trường hợp được xác nhận bằng xét nghiệm trong phòng thí nghiệm (gồm một trường hợp tử vong) không có liên hệ rõ ràng với nhau đã được báo cáo tại Kampala, Uganda, trong vòng 24 giờ, vào ngày 15-16/5/2026, ở trên 02 người đi từ CHDC Congo. Một trường hợp khác được báo cáo vào ngày 16/5/2026, một người trở về từ Ituri đến Kinshasa, đã có kết quả xét nghiệm âm tính với virus Bundibugyo trong xét nghiệm xác nhận của INRB, và do đó không được coi là trường hợp được xác nhận.
Đã có báo cáo về các cụm ca tử vong cộng đồng bất thường với các triệu chứng tương thích với bệnh do virus Bundibugyo (BVD) tại một số khu vực y tế ở Ituri và các trường hợp nghi ngờ đã được báo cáo trên khắp vùng Ituri và Bắc Kivu. Ngoài ra, ít nhất 04 trường hợp tử vong trong số nhân viên y tế trong bối cảnh lâm sàng gợi ý sốt xuất huyết do virus đã được báo cáo từ khu vực bị ảnh hưởng, làm dấy lên lo ngại về sự lây truyền liên quan đến các khâu CSSK, những lỗ hổng trong các biện pháp phòng ngừa và kiểm soát nhiễm trùng và khả năng lây lan mạnh trong các CSYT.Hiện tại, vẫn còn nhiều điều chưa chắc chắn về số lượng người nhiễm bệnh thực sự và phạm vi lây lan về mặt địa lý liên quan đến sự kiện này. Ngoài ra, hiểu biết về mối liên hệ dịch tễ học với các trường hợp đã biết hoặc nghi ngờ còn hạn chế.
Tuy nhiên, tỷ lệ dương tính cao của các mẫu ban đầu được thu thập (với 8 ca dương tính trong số 13 mẫu được thu thập ở nhiều khu vực khác nhau), việc xác nhận các ca mắc bệnh ở cả Kampala và Kinshasa, xu hướng gia tăng báo cáo các ca nghi ngờ mắc bệnh theo triệu chứng và các cụm tử vong trên khắp tỉnh Ituri đều cho thấy một đợt bùng phát tiềm tàng lớn hơn nhiều so với những gì đang phát hiện, với nguy cơ lây lan đáng kể ở cấp địa phương và khu vực.
Hơn nữa, tình trạng bất ổn kéo dài, khủng hoảng nhân đạo, sự di chuyển dân cư cao, tính chất đô thị hoặc bán đô thị của điểm nóng hiện tại và mạng lưới rộng lớn các cơ sở CSSK không chính thức càng làm tăng thêm nguy cơ lây lan, như đã từng chứng kiến trong đại dịch virus Ebola quy mô lớn ở các tỉnh Bắc Kivu và Ituri năm 2018-2019. Tuy nhiên, không giống như các chủng Ebola-zaire, các chủng này khác với chủng Ebola-zaire. Hiện tại chưa có thuốc điều trị hoặc vaccine đặc hiệu nào được phê duyệt cho virus Bundibugyo. Do đó, sự kiện này được coi là “đặc biệt” hay ngoai lệ;
2. Sự kiện này tiềm ẩn nguy cơ gây hại cho sức khỏe cộng đồng đối với các Quốc gia thành viên khác thông qua việc lây lan dịch bệnh trên phạm vi quốc tế:
Việc lây lan quốc tế đã được ghi nhận, với 02 ca được xác nhận tại Kampala, Uganda vào ngày 15-16/5/2025 sau khi di chuyển từ CHDC Congo. Cả 02 ca được xác nhận đều được nhập viện điều trị tại các đơn vị chăm sóc đặc biệt ở Kampala. Các quốc gia láng giềng có chung biên giới đất liền với CHDC Congo. Các khu vực này được coi là có nguy cơ lây lan cao do sự di chuyển của dân cư, các mối liên kết thương mại và du lịch, cũng như sự không chắc chắn về dịch tễ học hiện nay;
3. Sự kiện này đòi hỏi sự phối hợp và hợp tác quốc tế:
Để hiểu rõ mức độ bùng phát dịch bệnh, phối hợp các nỗ lực giám sát, phòng ngừa và ứng phó, mở rộng và tăng cường các hoạt động, đồng thời đảm bảo khả năng thực hiện các biện pháp kiểm soát.
Theo quy định của Quy chế Y tế Quốc tế (IHR), Tổng Giám đốc TCYTTG sẽ triệu tập một Ủy ban Khẩn cấp càng sớm càng tốt để tư vấn, trong số những vấn đề khác, về khuyến nghị tạm thời được đề xuất cho các Quốc gia thành viên ứng phó với sự kiện này. Các khuyến nghị của TCYTTG được liệt kê bên dưới và sẽ được điều chỉnh thêm khi cần thiết sau khi xem xét các khuyến nghị từ Ủy ban Khẩn cấp và ban hành các Khuyến nghị tạm thời.
Hình 5. Các hình ảnh dịch Ebola đang diễn ra tại CHDC Congo và Uganda
Liên quan đến quy định đi lại, các ca nhiễm hoặc người tiếp xúc gần với bệnh nhân Ebola chủng Bundibugyo được khuyến cáo tuyệt đối không di chuyển quốc tế, trừ trường hợp thuộc quy trình sơ tán y tế đặc biệt. TCYTTG đề xuất cách ly ngay lập tức các ca bệnh xác định và theo dõi sức khỏe hàng ngày đối với những người tiếp xúc gần. Đồng thời, hạn chế di chuyển trong nước và cấm di chuyển quốc tế trong vòng 21 ngày kể từ ngày tiếp xúc cuối cùng với nguồn bệnh.
Dù vậy, cơ quan y tế của Liên Hợp Quốc cũng khuyến nghị các quốc gia không đóng cửa biên giới hoặc hạn chế đi lại và giao thương vì tâm lý hoang mang, lo sợ. Biện pháp cấm đoán này có thể phản tác dụng, dẫn đến tình trạng người dân và hàng hóa tìm cách dịch chuyển qua các lối mở tự phát xuyên biên giới mà cơ quan chức năng không thể kiểm soát hay giám sát y tế.
Ebola là một bệnh truyền nhiễm nghiêm trọng, thường dẫn đến tử vong, lây truyền qua tiếp xúc trực tiếp với máu, dịch tiết, các cơ quan hoặc dịch cơ thể khác của người nhiễm bệnh, cũng như các bề mặt và vật dụng bị ô nhiễm. Phát hiện sớm, điều trị hỗ trợ và thực hiện các biện pháp y tế công cộng nhanh chóng giúp cải thiện đáng kể tỷ lệ sống sót và đóng vai trò quyết định trong việc cắt đứt chuỗi lây truyền.
Tuyên bố tình trạng khẩn cấp về dịch bệnh là biện pháp pháp lý đặc biệt nhằm huy động tối đa nguồn lực để ứng phó với thảm họa y tế. Cơ chế này bao gồm quy trình đánh giá dịch tễ, thẩm quyền ban bố từ cấp cao nhất và các biện pháp áp dụng nghiêm ngặt.
Lời khuyên của TCYTTG dành cho các nước thành viên – nơi đang có dịch của Congo và Uganda
Phối hợp và tham gia cấp cao
- Kích hoạt các cơ chế quản lý thiên tai/tình trạng khẩn cấp quốc gia và thành lập trung tâm điều hành khẩn cấp, dưới sự chỉ đạo của người đứng đầu nhà nước và các cơ quan chính phủ có liên quan, để phối hợp các hoạt động ứng phó giữa các đối tác và các lĩnh vực nhằm đảm bảo việc thực hiện và giám sát hiệu quả các biện pháp kiểm soát toàn diện bệnh do virus Bundibugyo gây ra;
- Các biện pháp này phải bao gồm tăng cường giám sát, bao gồm truy vết tiếp xúc, phòng ngừa và kiểm soát nhiễm trùng (IPC), truyền thông rủi ro và sự tham gia của cộng đồng, xét nghiệm chẩn đoán trong phòng thí nghiệm và quản lý ca bệnh;
- Cần thiết lập các cơ chế phối hợp và ứng phó ở cấp quốc gia, cũng như ở cấp địa phương tại các khu vực bị ảnh hưởng và các khu vực có nguy cơ cao;
- Nếu năng lực quốc gia bị quá tải, cần tăng cường hợp tác với các đối tác để củng cố hoạt động và đảm bảo khả năng thực hiện các biện pháp kiểm soát ở tất cả các khu vực bị ảnh hưởng và lân cận.
Truyền thông nguy cơ và Sự tham gia của cộng đồng
- Đảm bảo có nỗ lực quy mô lớn và bền vững để thu hút sự tham gia đầy đủ của cộng đồng thông qua các nhà lãnh đạo địa phương, tôn giáo và truyền thống cũng như các thầy thuốc để cộng đồng đóng vai trò trung tâm trong việc xác định ca bệnh, truy vết tiếp xúc và giáo dục về rủi ro;
- Người dân cần được nâng cao nhận thức đầy đủ về lợi ích của việc điều trị sớm.
Tăng cường nhận thức, sự tham gia và đóng góp của cộng đồng
- Đặc biệt là để xác định và giải quyết các chuẩn mực và niềm tin văn hóa gây cản trở sự tham gia đầy đủ của họ vào công tác ứng phó và tích hợp hoạt động ứng phó này vào khuôn khổ ứng phó rộng hơn nhằm đáp ứng nhu cầu của người dân, đặc biệt trong bối cảnh khủng hoảng nhân đạo kéo dài ở miền Đông CHDC Congo;
- Tăng cường giám sát và năng lực xét nghiệm trên khắp các tỉnh bị ảnh hưởng và các tỉnh lân cận, thông qua việc thành lập:
(1) các đơn vị giám sát và ứng phó chuyên trách trong các khu vực y tế bị ảnh hưởng và trên khắp các khu vực y tế lân cận có nguy cơ cao;
(2) tăng cường giám sát cộng đồng, đặc biệt tập trung vào các trường hợp tử vong trong cộng đồng;
(3) Phân cấp năng lực xét nghiệm để kiểm tra xét nghiệm virus Bundibugyo.
Phòng ngừa và kiểm soát nhiễm trùng tại các cơ sở y tế và trong bối cảnh chăm sóc
- Tăng cường các biện pháp phòng ngừa nhiễm trùng bệnh viện, bao gồm lập bản đồ có hệ thống các CSYT, phân loại bệnh nhân, các biện pháp can thiệp kiểm soát nhiễm trùng có mục tiêu và giám sát liên tục;
- Đảm bảo nhân viên y tế được đào tạo đầy đủ về kiểm soát nhiễm khuẩn, bao gồm cả việc sử dụng đúng cách thiết bị bảo hộ cá nhân (PPE);
- Các CSYT có trang thiết bị phù hợp để đảm bảo an toàn và bảo vệ nhân viên, trả lương đúng hạn và, nếu cần, trả phụ cấp rủi ro.
Quy trình chuyển tuyến bệnh nhân & khả năng tiếp cận chăm sóc tích cực an toàn và tối ưu
- Đảm bảo các trường hợp nghi ngờ có thể được chuyển an toàn đến các đơn vị lâm sàng chuyên khoa để cách ly và điều trị theo phương pháp lấy con người và bệnh nhân làm trung tâm;
- Thành lập các trung tâm hoặc đơn vị điều trị chuyên khoa, đặt gần tâm dịch, với đội ngũ nhân viên được đào tạo và trang bị để thực hiện chăm sóc hỗ trợ tích cực tối ưu.
Nghiên cứu và phát triển các biện pháp đối phó y tế:
- Tiến hành các TNLS để thúc đẩy việc phát triển và sử dụng các liệu pháp và vaccine tiềm năng, được hỗ trợ bởi các đối tác.
Hình 6. Các hình ảnh dịch Ebola đang diễn ra tại CHDC Congo và Uganda
Kiểm soát dịch bệnh tại biên giới, đi lại và các sự kiện tập trung đông người:
- Tiến hành sàng lọc qua biên giới và sàng lọc tại các tuyến đường nội địa chính để đảm bảo không bỏ sót trường hợp nghi nhiễm nào và nâng cao chất lượng sàng lọc thông qua việc cải thiện chia sẻ thông tin với các đội giám sát;
- Không nên cho phép người tiếp xúc hoặc mắc bệnh do virus Bundibugyo đi du lịch quốc tế, trừ khi đó là một phần của việc sơ tán y tế thích hợp;
- Mục đích là để giảm thiểu nguy cơ lây lan bệnh do virus Bundibugyo trên phạm vi quốc tế.
+ Các ca nhiễm bệnh đã được xác nhận cần được cách ly và điều trị ngay lập tức tại Trung tâm Điều trị bệnh do virus Bundibugyo, không được đi lại trong nước hoặc quốc tế cho đến khi 02 xét nghiệm chẩn đoán đặc hiệu virus Bundibugyo được thực hiện cách nhau ít nhất 48 giờ cho kết quả âm tính;
+ Những người tiếp xúc (không bao gồm nhân viên y tế và nhân viên phòng thí nghiệm được trang bị đầy đủ và không có tiếp xúc không được bảo vệ) cần được theo dõi hàng ngày, hạn chế đi lại trong nước và không được đi lại quốc tế cho đến 21 ngày sau khi tiếp xúc;
+ Các trường hợp nghi nhiễm và có khả năng mắc bệnh cần được cách ly ngay và việc đi lại của họ cần được hạn chế tùy theo phân loại là ca bệnh đã được xác nhận hay người tiếp xúc.
- Thực hiện sàng lọc xuất cảnh đối với tất cả những người tại các sân bay quốc tế, cảng biển và các cửa khẩu đường bộ chính, để phát hiện các trường hợp sốt không rõ nguyên nhân có thể nghi ngờ mắc bệnh do virus Bundibugyo;
- Việc sàng lọc xuất cảnh tối thiểu phải bao gồm bảng câu hỏi, đo thân nhiệt và nếu có sốt, đánh giá nguy cơ sốt do virus Bundibugyo gây ra;
- Bất kỳ người nào có triệu chứng bệnh nghi ngờ mắc bệnh do virus Bundibugyo đều không được phép đi lại trừ khi việc đi lại là một phần của việc sơ tán y tế thích hợp;
- Hãy cân nhắc hoãn các cuộc tụ tập đông người cho đến khi việc lây truyền BVD được kiểm soát.
Mai táng an toàn và trang trọng
- Đảm bảo các tang lễ và lễ mai táng được thực hiện bởi nhân viên được đào tạo bài bản, có sự hiện diện của gia đình và các phong tục tập quán, đồng thời tuân thủ các quy định y tế quốc gia, nhằm giảm nguy cơ lây nhiễm virus Bundibugyo;
- Việc vận chuyển hài cốt của những người đã khuất nghi ngờ, có khả năng hoặc đã được xác nhận mắc bệnh do virus Bundibugyo qua biên giới cần bị cấm, trừ khi được cho phép theo các quy định an toàn sinh học Quốc tế được công nhận.
Vận hành, cung ứng và hậu cần
- Cần thiết lập một hệ thống cung ứng mạnh mẽ để đảm bảo đủ vật tư y tế và phòng thí nghiệm cũng như các mặt hàng thiết yếu khác, đặc biệt là thiết bị bảo hộ cá nhân, sẵn có cho những người cần đến chúng;
Hình 7. Các hình ảnh dịch Ebola đang diễn ra tại CHDC Congo và Uganda
Đối với các Quốc gia thành viên có biên giới đất liền giáp với các nước thành viên đã ghi nhận bệnh do virus Bundibugyo
- Các Quốc gia thành viên chưa bị ảnh hưởng có biên giới đất liền giáp với các Quốc gia thành viên đã ghi nhận sự lây truyền bệnh do virus Bundibugyo cần khẩn trương tăng cường năng lực chuẩn bị và sẵn sàng, bao gồm giám sát tích cực tại các CSYT với việc báo cáo không có ca bệnh nào, tăng cường giám sát cộng đồng đối với các cụm tử vong không rõ nguyên nhân;
- Thiết lập quyền tiếp cận với dịch vụ chẩn đoán đủ điều kiện;
- Đảm bảo nhân viên y tế nắm rõ và được đào tạo về các quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn phù hợp;
- Thành lập các đội phản ứng nhanh có khả năng điều tra và quản lý các ca mắc BVD và những người tiếp xúc với họ;
- Cần có các cơ chế phối hợp chuyên biệt ở cấp quốc gia và cấp địa phương tại tất cả Quốc gia Thành viên không bị ảnh hưởng có biên giới đất liền giáp với các Quốc gia Thành viên có ghi nhận các ca mắc bệnh do virus Bundibugyo;
- Các quốc gia cần chuẩn bị sẵn sàng để phát hiện, điều tra và quản lý các trường hợp mắc bệnh do virus Bundibugyo; điều này bao gồm đảm bảo tiếp cận với phòng thí nghiệm chẩn đoán đạt tiêu chuẩn về bệnh do virus Bundibugyo, năng lực cách ly và quản lý ca bệnh, cũng như kích hoạt các đội phản ứng nhanh;
- Bất kỳ quốc gia thành viên nào mới phát hiện trường hợp nghi nhiễm hoặc xác nhận mắc bệnh do virus Bundibugyo, hoặc người tiếp xúc với người nhiễm bệnh, hoặc các cụm ca tử vong không rõ nguyên nhân, cần coi đây là tình trạng khẩn cấp về sức khỏe, thực hiện ngay các bước trong vòng 24 giờ đầu tiên để điều tra và ngăn chặn sự bùng phát tiềm tàng bằng cách cách ly ca bệnh, quản lý ca bệnh, thiết lập chẩn đoán xác định và tiến hành truy vết và giám sát người tiếp xúc khi cần thiết;
- Nếu bệnh do virus Bundibugyo được xác nhận đang xảy ra tại Quốc gia thành viên, các khuyến nghị đầy đủ dành cho các Quốc gia thành viên có sự lây truyền bệnh do virus Bundibugyo cần được thực hiện, ở cấp quốc gia hoặc cấp địa phương, tùy thuộc vào bối cảnh dịch tễ học và rủi ro. Các Quốc gia thành viên cần báo cáo ngay lập tức việc xác nhận bệnh do virus Bundibugyo cho TCYTTG;
- Cần tăng cường truyền thông về rủi ro và sự tham gia của cộng đồng, đặc biệt là tại các điểm nhập cảnh. Các quốc gia có nguy cơ cao nên ưu tiên phê duyệt các liệu pháp điều trị thử nghiệm như một biện pháp chuẩn bị trước mắt.
Đối với tất cả các nước thành viên khác
- Không quốc gia nào nên đóng cửa biên giới hoặc áp đặt bất kỳ hạn chế nào đối với việc đi lại và thương mại. Những biện pháp như vậy thường được thực hiện vì nỗi sợ hãi và không có cơ sở khoa học. Chúng đẩy sự di chuyển của người và hàng hóa đến các cửa khẩu biên giới không chính thức, không được giám sát, do đó làm tăng nguy cơ lây lan dịch bệnh;
- Quan trọng hơn, những hạn chế này cũng có thể gây tổn hại đến nền kinh tế địa phương và ảnh hưởng tiêu cực đến các hoạt động ứng phó từ góc độ an ninh và hậu cần;
- Các nhà chức trách quốc gia nên phối hợp với các hãng hàng không và các ngành vận tải và du lịch khác để đảm bảo rằng họ không vượt quá khuyến cáo của TCYTTG về giao thông Quốc tế;
- Các quốc gia thành viên nên cung cấp cho du khách đến các khu vực bị ảnh hưởng và có nguy cơ mắc bệnh do virus Bundibugyo thông tin liên quan về rủi ro, các biện pháp để giảm thiểu những rủi ro đó và lời khuyên về cách xử lý khi có khả năng bị phơi nhiễm;
- Cần cung cấp cho công chúng thông tin chính xác và phù hợp về dịch bệnh do virus Bundibugyo gây ra và các biện pháp giảm nguy cơ phơi nhiễm. Các quốc gia thành viên cần chuẩn bị sẵn sàng tạo điều kiện thuận lợi cho việc sơ tán và hồi hương công dân (ví dụ như nhân viên y tế) đã tiếp xúc với virus Bundibugyo;
- Việc sàng lọc nhập cảnh tại các sân bay hoặc các cửa khẩu khác bên ngoài khu vực bị ảnh hưởng không được coi là cần thiết đối với hành khách trở về từ các khu vực có nguy cơ.
TÀI LIỆU THAM KHẢO:
2. https://www.aljazeera.com/news/2026/5/17/who-declares-ebola-outbreak-in-dr-congo-uganda-a-global-health-emergency.WHO declares Ebola outbreak in DR Congo, Uganda a global health emergency
TS.BS. Huỳnh Hồng Quang & Ths.Bs. Châu Văn Khánh
Viện Sốt rét-KST-CT Quy Nhơn