5.3. Thẩm định hồ sơ
Hồ sơ sẽ được thẩm định bởi một Nhóm Thẩm định khu vực đặc biệt (sau đây gọi tắt là Nhóm Thẩm định). Mục tiêu của Nhóm Thẩm định là xác định xem thông tin trong hồ sơ có đủ cơ sở để chứng minh cho tuyên bố về việc loại trừ nhiễm giun truyền qua đất khỏi vấn đề sức khỏe cộng đồng ở trẻ em theo các tiêu chí do WHO đề ra hay không.
Văn phòng khu vực của TCYTTG sẽ chịu trách nhiệm quyết định thành phần nhân sự của Nhóm Thẩm định, sau khi tham vấn và nhận được sự đồng thuận từ Ban Sốt rét và Bệnh nhiệt đới bị lãng quên tại trụ sở chính của TCYTTG ở Geneva. Nhóm Thẩm định phải bao gồm ít nhất ba thành viên đáp ứng các tiêu chí sau:
a. Các thành viên phải có chuyên môn về sinh học giun truyền qua đất, triển khai chương trình hóa dự phòng, dịch tễ học và/hoặc sức khỏe cộng đồng. Đặc biệt, Nhóm Thẩm định phải bao gồm chuyên gia về thiết kế và phương pháp luận điều tra. Thành phần thành viên cần đảm bảo tính đại diện rộng rãi về mặt địa lý và giới tính;
b. Các thành viên không được tham gia hỗ trợ quá trình xây dựng hồ sơ đang được thẩm định, phải đảm bảo tính độc lập và không có xung đột lợi ích đối với các nội dung được trình bày trong hồ sơ;
c. Các thành viên được mời tham gia với tư cách cá nhân, không đại diện cho một tổ chức hay chính phủ nào. Do đó, việc cử người đại diện thay thế sẽ không được chấp thuận.
5.4. Quy trình thẩm định
Các thành viên của Nhóm Thẩm định sẽ bầu ra một Chủ tịch. Chủ tịch sẽ chịu trách nhiệm chủ trì các cuộc họp của Nhóm Thẩm định; phối hợp và hoàn thiện (cùng với các thành viên khác của Nhóm Thẩm định) báo cáo về chuyến thăm thực địa tại Quốc gia Thành viên (nếu chuyến thăm được coi là cần thiết); và ký phê duyệt báo cáo tóm tắt để gửi lên văn phòng khu vực và trụ sở chính của TCYTTG. Phạm vi công việc cụ thể như sau:
a. Các thành viên sẽ thẩm định hồ sơ trên tinh thần tự nguyện, độc lập duy trì các tiêu chuẩn đạo đức cao nhất và công khai bất kỳ xung đột lợi ích nào trước khi tham gia vào các cuộc thảo luận tập thể;
b. Một chuyến thăm thực địa tới quốc gia đó có thể được thực hiện nhằm mục đích thẩm định chỉ khi có sự đồng thuận trong nhóm rằng chuyến thăm như vậy là bắt buộc;
c. Các thành viên sẽ đưa ra ý kiến nhận xét bằng văn bản về hồ sơ để chia sẻ với các thành viên khác, đồng thời phải làm rõ các ý kiến nhận xét này trong các cuộc thảo luận tập thể để xây dựng một báo cáo tóm tắt;
d. Các thành viên sẽ thẩm định gói dữ liệu được cung cấp và xác định xem phương pháp lấy mẫu được sử dụng để ước tính tỷ lệ nhiễm và cường độ nhiễm (bao gồm thiết kế, quần thể mục tiêu, cỡ mẫu, đảm bảo chất lượng, v.v.) có đầy đủ để hỗ trợ cho việc thẩm định tuyên bố loại trừ nhiễm giun truyền qua đất khỏi vấn đề sức khỏe cộng đồng ở trẻ em hay không. Nếu các thành viên xác định rằng phương pháp luận không đủ để hỗ trợ cho tuyên bố đó, họ sẽ đưa ra các khuyến nghị về gói dữ liệu cần thiết để đáp ứng các tiêu chuẩn của Nhóm Thẩm định.
e. Các thành viên sẽ đạt được sự đồng thuận và khuyến nghị TCYTTG thực hiện một trong các phương án: (i) Thẩm định tuyên bố loại trừ nhiễm giun truyền qua đất khỏi vấn đề sức khỏe cộng đồng ở trẻ em; (ii) Xác định rõ ràng rằng tuyên bố loại trừ nhiễm giun truyền qua đất khỏi vấn đề sức khỏe cộng đồng ở trẻ em không được hỗ trợ bởi các tài liệu và/ hoặc dữ liệu đã đệ trình; hoặc (iii) Hoãn quyết định này cho đến khi có thêm bằng chứng được cung cấp trong hồ sơ để chứng minh rằng các tiêu chí loại trừ đã được đáp ứng. Bất kể khuyến nghị là gì, văn bản giải trình lý do cho quyết định sẽ được cung cấp;
f. Các thành viên cũng sẽ cung cấp một báo cáo tóm tắt về các phiên thảo luận kèm theo các khuyến nghị rõ ràng, bao gồm:
+ Các kết luận, trong đó nhóm thảo luận về tính tuân thủ của dữ liệu đối với các tiêu chí loại trừ do TCYTTG đề ra và bày tỏ ý kiến về việc có thẩm định tuyên bố đó hay không; và
+ Các khuyến nghị cho quốc gia: Trong trường hợp được thẩm định, các khuyến nghị nên tập trung vào các hoạt động giám sát sau thẩm định. Trong trường hợp bị từ chối hoặc trì hoãn, các khuyến nghị nên tập trung vào các bước mà quốc gia cần thực hiện để đáp ứng các tiêu chí loại trừ trong tương lai, bao gồm mô tả rõ ràng về bất kỳ lý do hoãn nào và các bằng chứng bổ sung cần có trong hồ sơ
Các chức năng của Ban Thư ký sau đây sẽ do TCYTTG đảm nhiệm trong suốt quá trình:
a. Cung cấp hồ sơ và các thông tin cần thiết khác cho từng thành viên của Nhóm Thẩm định;
b. Tổ chức các cuộc thảo luận của Nhóm Thẩm định thông qua điện đàm, hội nghị truyền hình hoặc các cuộc họp trực tiếp;
c. Quy định cụ thể các trách nhiệm và quy trình ra quyết định của Nhóm Thẩm định;
d. Liên lạc với chính quyền của Quốc gia Thành viên để thu thập bất kỳ thông tin bổ sung nào do Nhóm Thẩm định yêu cầu;
e. Đối chiếu các kết quả thẩm định độc lập từ các thành viên của Nhóm Thẩm định và đảm bảo việc xây dựng một báo cáo tóm tắt;
f. Lấy chữ ký phê duyệt của các thành viên đối với báo cáo tóm tắt;
g. Xử lý và lưu trữ vĩnh viễn báo cáo tóm tắt;
Mỗi thành viên của Nhóm Thẩm định có trách nhiệm thực hiện các công việc sau:
a. Bảo mật nội dung của hồ sơ và tất cả thông tin khác mà các thành viên của Nhóm Thẩm định được quyền tiếp cận, bao gồm cả nội dung thảo luận và khuyến nghị của nhóm, chỉ thảo luận các nội dung này với nhân viên TCYTTG có liên quan và các thành viên khác trong nhóm. Thông tin không được thảo luận trực tiếp với Bộ Y tế của Quốc gia Thành viên hoặc với bất kỳ tổ chức hay cá nhân nào khác;
b. Thẩm định hồ sơ một cách độc lập trong khung thời gian quy định và tuân theo các hướng dẫn được cung cấp cho nhiệm vụ này;
c. Thảo luận tập thể về hồ sơ thông qua hội nghị truyền hình, điện đàm hoặc các cuộc họp trực tiếp;
d. Tham gia chuyến thăm thực địa tại quốc gia (nếu được coi là cần thiết);
e. Thẩm định dự thảo báo cáo tóm tắt trong khung thời gian quy định.
5.5. Xử lý các khuyến nghị
Khuyến nghị của Nhóm Thẩm định sẽ được chuyển đến Văn phòng Khu vực của TCYTTG trong vòng 06 tháng kể từ khi xác nhận đã nhận được Hồ sơ hoàn chỉnh. Các hành động sau đây cần được thực hiện sau khi Nhóm Thẩm định ký phê duyệt báo cáo tóm tắt:
a. Nếu Nhóm Thẩm định khuyến nghị từ chối thẩm định hoặc trì hoãn, Văn phòng Khu vực của TCYTTG sẽ chuyển báo cáo tóm tắt đến Quốc gia Thành viên kèm theo giải trình rõ ràng về những bằng chứng bổ sung nào cần có trước khi tiến hành thẩm định;
b. Nếu Nhóm Thẩm định khuyến nghị thẩm định tuyên bố, văn phòng khu vực của TCYTTG sẽ chuyển báo cáo tóm tắt đến trụ sở chính của TCYTTG/Ban Sốt rét và Bệnh nhiệt đới bị lãng quên kèm theo yêu cầu công nhận thành tựu đạt được;
c. Tùy theo quyết định của Tổng giám đốc TCYTTG, sự công nhận chính thức sẽ được gửi thông qua một thư thông báo do văn phòng khu vực của TCYTTG trao cho Quốc gia Thành viên;
d. Việc thẩm định sẽ được công nhận theo các hình thức bổ sung sau đây:
+ Được báo cáo trong bản cập nhật tiến trình toàn cầu theo từng bệnh cụ thể, xuất bản hàng năm trên Báo cáo Dịch tễ học Hàng tuần của TCYTTG; và
+ Được ghi nhận bằng cách cập nhật tình trạng lưu hành của bệnh giun truyền qua đất trong Tổ chức Quan sát Sức khỏe Toàn cầu của TCYTTG.
5.6. Sau thẩm định
Thẩm định việc loại trừ nhiễm giun truyền qua đất khỏi vấn đề sức khỏe cộng đồng ở trẻ em là sự Công nhận một trạng thái có khả năng bị đảo ngược. Điều tối quan trọng là tất cả các bên liên quan phải duy trì nhận thức về vấn đề này trong mọi giai đoạn của quy trình thẩm định, bao gồm cả giai đoạn sau thẩm định, nhằm đảm bảo bệnh tật không bùng phát trở lại sau khi được thẩm định.
Hình 2. Các bước trong quy trình thẩm định loại trừ các bệnh giun truyền qua đất khỏi vấn đề sức khỏe cộng đồng ở trẻ em (STH EPHP ở trẻ em)
Các quốc gia cần phác thảo rõ ràng một kế hoạch để đảm bảo rằng các hoạt động giám sát và điều trị có mục tiêu được duy trì sau thẩm định. Nếu một quốc gia cân nhắc việc chấm dứt hóa trị dự phòng, quốc gia đó phải cung cấp một kế hoạch để nhanh chóng tái khởi động các hoạt động thuộc chương trình nếu kết quả giám sát sau thẩm định cho thấy có sự tái bùng phát nhiễm giun truyền qua đất vượt quá ngưỡng loại trừ.
Ngay cả khi đã đạt được việc loại trừ nhiễm giun truyền qua đất (STHs) ra khỏi vấn đề sức khỏe cộng đồng ở trẻ em, hóa dự phòng vẫn có thể cần được triển khai định kỳ để kiểm soát tình trạng lây nhiễm liên tục và bệnh tật liên quan. Việc đạt được thẩm định loại trừ nhiễm giun truyền qua đất khỏi vấn đề sức khỏe cộng đồng ở trẻ em KHÔNG đồng nghĩa với việc quốc gia đó không cần tiếp tục thực hiện tẩy giun. Các quốc gia nên tiếp tục tiến hành giám sát sau thẩm định và cần tuyên bố cam kết duy trì công tác giám sát này trong hồ sơ. TCYTTG khuyến nghị thực hiện giám sát sau thẩm định tại các điểm theo dõi liên tục, như được phác thảo trong tài liệu Đánh giá các chương trình phòng chống bệnh sán máng và nhiễm giun truyền qua đất: Khung giám sát và đánh giá (1).
Dữ liệu giám sát và dữ liệu cấp phát thuốc cần tiếp tục được báo cáo cho TCYTTG. Trong trường hợp các dữ liệu này cho thấy tình trạng nhiễm trùng đã bùng phát trở lại vượt ngưỡng quy định đối với việc loại trừ nhiễm giun truyền qua đất khỏi vấn đề sức khỏe cộng đồng ở trẻ em, Bộ Y tế của quốc gia đó cần thông báo cho Văn phòng quốc gia của TCYTTG. Sau đó, văn phòng quốc gia của TCYTTG sẽ thông báo cho Văn phòng Khu vực và Trụ sở chính của TCYTTG để có biện pháp ứng phó phù hợp. Tình trạng tái bùng phát vượt ngưỡng mục tiêu ban đầu sẽ được ghi nhận bằng một sự thay đổi về trạng thái lưu hành trong Tổ chức Quan sát Sức khỏe Toàn cầu và trong Báo cáo Dịch tễ học Hàng tuần. Với sự đồng thuận của Quốc gia Thành viên và sau khi Tổng giám đốc đã công nhận việc loại trừ nhiễm giun truyền qua đất khỏi vấn đề sức khỏe cộng đồng ở trẻ em, hồ sơ này có thể được công bố trên trang web của TCYTTG để làm tài liệu tham khảo.
Tài liệu tham khảo:
1. World Health Organization. Assessing schistosomiasis and soil-transmitted helminthiases control programmes: monitoring and evaluation framework. Geneva: World Health Organization; 2024 (https://iris.who.int/handle/10665/379352).
2. Montresor A, Mwinzi P, Mupfasoni D, Garba A. Reduction in DALYs lost due to soil-transmitted helminthiases and schistosomiasis from 2000 to 2019 is parallel to the increase in coverage of the global control programmes. PLoS Negl Trop Dis. 2022 Jul 7;16(7):e0010575 (https://doi.org/10.1371/journal.pntd.0010575).
3. World Health Organization. Guideline: preventive chemotherapy to control soil-transmitted helminth infections in at-risk population groups. Geneva: World Health Organization; 2017 (https://iris.who.int/handle/10665/258983).
4. Baird S, Hamory Hicks J, Kremer M, Miguel E. Worms at work: long-run impacts of a child health investment. Q J Econ. 2016;131(4):1637–80 (https://doi.org/10.1093/qje/qjw022).
5. Miguel E, Kremer M. Worms: identifying impacts on education and health in the presence of treatment externalities. Econometrica. 2004;72(1):159–217 (https://doi.org/10.1111/j.1468-0262.2004.00481.x).
6. Albonico M, Montresor A, Crompton DWT, Savioli L. Intervention for the control of soil-transmitted helminthiasis in the community. Adv Parasitol. 2006;61:311–48 (https://doi.org/10.1016/S0065-308X(05)61008-1).
7. Montresor A, Crompton DWT, Hall A, Bundy DAP, Savioli L. Guidelines for the evaluation of soil-transmitted helminthiasis and schistosomiasis at community level: a guide for managers of control programmes. Geneva: World Health Organization; 1998 (https://iris.who.int/handle/10665/63821).
8. Gabrielli A-F, Montresor A, Chitsulo L, Engels D, Savioli L. Preventive chemotherapy in human helminthiasis: theoretical and operational aspects. Trans R Soc Trop Med Hyg. 2011 Dec;105(12):683–93 (https://doi.org/10.1016/j.trstmh.2011.08.013).
9. World Health Organization. 2030 targets for soil-transmitted helminthiases control programmes. Geneva: World Health Organization; 2020 (https://iris.who.int/handle/10665/330611).
10. World Health Organization. Ending the neglect to attain the sustainable development goals: a road map for neglected tropical diseases 2021–2030. Geneva: World Health Organization; 2020 (https://iris.who.int/handle/10665/338565).
11. World Health Organization. Generic framework for control, elimination and eradication of neglected tropical diseases. Geneva: World Health Organization; 2016 (https://iris.who.int/handle/10665/205080).
12. World Health Organization. Helminth control in school-age children: a guide for managers of control programmes, second edition. Geneva: World Health Organization; 2011 (https://iris.who.int/handle/10665/44671).
13. World Health Organization. PCT Databank [online database]. Geneva: World Health Organization (https://www.who.int/teams/control-of-neglected-tropical-diseases/data-platforms/pct-databank).
(Hết)
TS.BS. Huỳnh Hồng Quang & CN. Nguyễn Thái Hoàng
Viện Sốt rét-kST-CT Quy Nhơn